PHẦN HỎI BÀI CŨ
- Là gọi hoặc tả con vật , cây cối đồ vật ...bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người, làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật... trở nên gần gũi với con người, biểu thị được những suy nghĩ tình cảm của con người.
1, Bài tập
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lai càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
? Cụm từ người cha dung để chỉ ai?
? Tại sao em biết điều đó
? Tìm một ví dụ tương tự trong thơ của Tố Hữu
? Cụm từ người cha trên có gì giống và khác nhau ?
Tiết 95:
- Người Cha chỉ Bác Hồ
=> Ta biết được là nhờ ngữ cảnh của bài thơ
VD : “Bác Hồ cha của chúng em
… Quả tim lớn lọc trăm đường máu nhỏ”
(Tố Hữu)
=> Giống : Đều so sánh Bác Hồ với người cha
=> Khác : Ở VD1:
Lược bỏ vế A chỉ còn vế B
Ở VD2 : Không lược bỏ, còn cả vế A,B
* Vì Bác Hồ có phẩm chất giống người cha ở chổ đó là tình yêu thương, sự chăm sóc chu đáo đối với con
=> Rút ra ghi nhớ sgk
II. Hướng dẫn phân loại các kiểu ẩn dụ :
1, Ví dụ :
? Từ “thuyền” và “bến” được dung với ngiã gốc hay nghiã chuyển?
? Giải thích nghĩa gốc, nghĩa chuyển của 2 từ đó ?
? Tìm câu ca dao có cách dung hình ảnh tương tự ?
? Các hình ảnh thuyền và biển gợi cho em lien tưởng đến ai ?
Thuyền, bến được dung với nghĩa chuyển
+ Thuyền : Phương tiện giao thong đường thuỷ
+ Bến : Đầu mối giao thong
Nghĩa chuyển :
+ Thuyền : Có tính chất cơ động, chỉ người đi xa
+ Bến : Tính chất cố định, chỉ người chờ
*Liên tưởng : Những người con trai, con gái yêu nhau, xa nhau, nhớ thương nhau.
=> Giống nhau về phẩm chất
* “Thắp”, “lửa hồng” => Chỉ hµng rào hoa râm
? Các từ “thắp”, “lửa hồng” dung để chỉ hình tượng sinh vật nào ? Vì sao ? Có thể ví như vậy
? Theo em cụm từ “thấy nắng giòn tan” có gì đặc biệt
? Sự chuyển đổi cảm giác ấy có tác dụng gì ?
bụt trước nhà Bác ở làng Sen
=> Dựa trên sự tương đồng : Màu đỏ của hoa râm bụt và hình ảnh ngọn lửa => Hình ảnh hoa đỏ khẻ đong đưa trong gió như ngọn lửa đang cháy
=> Cách thức thực hiện hành động
* Thấy nắng giòn tan
- Thấy : Động từ => thị giác
- Giòn tan : Âm thanh => tính giác được dung cho đtg của thị giác
=> Sự so sánh đặc biệt : Chỉ đổi cảm giác từ thính giác.
=> tạo ra lien tưởng thú vị
2, Có 3 kiểu ẩn dụ :
H/s đọc ghi nhó sgk
? Đó là kiểu nào ? hãy kể tên
Luyện tập
Bài tập 1
Cách 1 : Miêu tả trực tiếp, có tác dụng
nhận thức lí tính
Cách 2 : Dùng phép so sánh, có tác dụng định dạng lại
Cách 3 : Ẩn dụ có tác dụng hình tượng hoá
Bài tập 2: a, Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
- Ăn quả : Thừa hưởng thành quả của tiềm nhân
- Kẻ trồng cây : Người đi trước, người làm ra thành quả